1. Cấu trúc cơ bản
| Loại từ | Cấu tạo với ～をあげる | Ví dụ cấu trúc | Ghi chú |
|---|
| Danh từ (vật/ưu đãi) | A が B に N を あげる | 私は友だちにプレゼントをあげる | “cho/tặng” từ phía người cho (trung tính) |
| Đại từ người nhận | A が彼/彼女/子ども に N を あげる | 父が子どもにお菓子をあげた | Với đối tượng thấp hơn có thể dùng やる (thân mật) |
| Kính ngữ | (×) A が目上に N を あげる | 私は部長に資料をあげる × | Nên dùng ～をさしあげる khi người nhận là bề trên/khách |
| So với người nói | (×) A が私に N を あげる | 彼が私に本をあげた × | Khi người nhận là “tôi/nhóm tôi” phải dùng ～をくれる/～をくださる |
2. Ý nghĩa chính & phân tích chi tiết
- Diễn tả hành vi “cho/tặng” một vật N từ người A sang người B: A が B に N をあげる.
- Lấy góc nhìn của người cho; trung tính về lịch sự, thường dùng trong văn nói/viết thông thường.
- Quan hệ xã hội: với đối tượng trên (thầy, sếp, khách), dùng ～をさしあげる lịch sự hơn; với trẻ/động vật dùng ～をやる thân mật.
- Không dùng khi người nhận là “tôi/chúng tôi” (hãy dùng ～をくれる/くださる).
- Khác với nghĩa “nâng/giơ/làm tăng” của 上げる; ở mẫu này là nghĩa “cho/tặng”, thường viết kana あげる để tránh nhầm.
3. Ví dụ minh họa
- 私は友だちに花をあげた。
Tôi tặng hoa cho bạn. - 父が近所の子に本をあげることにした。
Bố tôi quyết định tặng sách cho bọn trẻ hàng xóm. - 彼女は後輩にアドバイスをあげた。
Cô ấy cho lời khuyên cho đàn em. - 姉が子どもにおもちゃをやった。
Chị tôi cho bọn trẻ đồ chơi. (thân mật, dùng やる) - 私は先生にプレゼントをさしあげた。
Tôi đã kính tặng quà cho thầy. (dùng khi người nhận là bề trên) - （×）彼が私にチケットをあげた → 彼が私にチケットをくれた。
(Sửa) Anh ấy đã tặng vé cho tôi → dùng くれる.
4. Cách dùng & sắc thái
- Sắc thái trung tính, lịch sự vừa phải; tránh dùng với người nhận là bề trên trong bối cảnh công việc.
- Thường dùng trong miêu tả khách quan: A が B に何々 を あげる (sách, hoa, quà...).
- Với vật “trừu tượng” như 時間/機会/情報: có thể dùng あげる nhưng trong văn viết trang trọng hay dùng 与える/提供する.
- So với ～てあげる (làm gì cho ai), mẫu này là “cho vật” cụ thể.
5. So sánh & phân biệt & mẫu tương tự
| Mẫu ngữ pháp | Ý nghĩa | Điểm tương quan/Khác biệt | Ví dụ ngắn |
|---|
| N をあげる | Cho/tặng (trung tính) | Góc nhìn người cho | 私は彼に本をあげた |
| N をやる | Cho (thân mật, với dưới) | Thấp lịch sự hơn あげる | 犬に水をやる |
| N をくれる | Ai đó tặng cho tôi/nhóm tôi | Góc nhìn người nhận (tôi) | 友だちが私に花をくれた |
| N をくださる | Người trên tặng cho tôi | Kính ngữ của くれる | 部長が資料をくださった |
| N をもらう | Nhận từ ai | Góc nhìn người nhận (trung tính) | 私は友だちから花をもらった |
| N をいただく | Nhận (khiêm nhường) | Lịch sự cao | 先生から本をいただいた |
| N をください | Xin (hãy cho) | Câu yêu cầu, không phải miêu tả | 水をください |
| Vてあげる | Làm V cho ai | Không phải “cho vật” | 手伝ってあげる |
6. Ghi chú mở rộng
- “あげる” trong nghĩa “cho/tặng” thường viết kana để tránh lẫn với 上げる/挙げる (“nâng”, “nêu ra”).
- Người nhận dùng trợ từ に; không dùng から trong cấu trúc “あげる”.
- Trong thông báo trang trọng của công ty, thay vì あげる/やる thường dùng 与える/進呈する.
7. Biến thể & cụm cố định
- プレゼントをあげる (tặng quà)
- 花をあげる (tặng hoa)
- お菓子をあげる (cho bánh kẹo)
- 子どもにお小遣いをあげる (cho tiền tiêu vặt)
- （thân mật）犬にえさをやる (cho chó ăn)
- 目上へは… プレゼントを差し上げる (kính tặng)
8. Lỗi thường gặp & bẫy JLPT
- Dùng あげる khi người nhận là “tôi/chúng tôi”: sai góc nhìn. Sửa: くれる/くださる.
- あげる với người trên không sai về cấu trúc, nhưng thường nghe thiếu kính trọng. Trong tình huống trang trọng, chọn 差し上げる hoặc diễn đạt khác phù hợp.
- Nhầm trợ từ: “B に N を あげる” (không phải “B を N に”).
- Lẫn với nghĩa khác của 上げる (“nâng”, “tăng”): cần ngữ cảnh “trao/cho”.
- Dùng あげる với danh từ trừu tượng không tự nhiên: ưu tiên 与える/提供する trong văn trang trọng (例: 情報を与える).
