1. Cấu trúc cơ bản
| Dạng | Cấu trúc với ～つもり | Ý nghĩa | Ví dụ ngắn |
|---|
| Ý định làm | V-る + つもりだ | Dự định/sẽ làm V | 来年留学するつもりだ。 |
| Ý định không làm | V-ない + つもりだ | Dự định không làm V | 今日は飲まないつもりだ。 |
| Đã nghĩ là đã làm | V-た + つもりだ | Tưởng là đã V | もう送ったつもりだ。 |
| Danh từ | N + の + つもりだ | Coi như là N / với ý là N | 冗談のつもりだ。 |
| Phủ định mạnh | V-る + つもりはない | Không hề có ý định | やめるつもりはない。 |
| Quá khứ | ～つもりだった（が/のに） | Đã định … nhưng | 行くつもりだったが、行けなかった。 |
2. Ý nghĩa chính & phân tích chi tiết
- Biểu thị ý định/chủ tâm của người nói ở hiện tại hoặc quá khứ.
- V-たつもり: người nói tin rằng đã làm hoặc coi như đã đạt, nhưng thực tế khác/kết quả chưa đủ.
- N のつもり: “với ý là/định là N”, thường dùng khi giải thích hiểu lầm.
- Với chủ ngữ ngôi thứ ba hiện tại, cần kèm nguồn suy đoán/trích dẫn: ～つもりだそうだ/と言っている/らしい/ようだ.
3. Ví dụ minh họa
- 週末は家でゆっくり過ごすつもりだ。
Cuối tuần tôi định ở nhà thư giãn. - 今年は無駄遣いをしないつもりです。
Năm nay tôi dự định không tiêu xài lãng phí. - 片付けたつもりだったが、まだ散らかっている。
Tưởng là đã dọn rồi mà vẫn bừa bộn. - 冗談のつもりで言ったが、彼は怒ってしまった。
Tôi nói với ý là đùa, nhưng anh ấy lại giận. - 彼は来週から本気で勉強するつもりだと言っている。
Anh ấy nói là định học nghiêm túc từ tuần sau. - 人を傷つけるつもりはない。
Tôi không có ý làm tổn thương ai.
4. Cách dùng & sắc thái
- Diễn tả ý định chủ quan, mức chắc chắn thấp hơn ～予定だ (lịch trình cố định).
- V-たつもり mang sắc thái “tự cho là/đinh ninh”, thường đi kèm thực tế trái ngược.
- つもりはない là phủ định dứt khoát, có thể nghe mạnh trong hội thoại; lịch sự hơn: そのつもりはございません。
5. So sánh & phân biệt & mẫu tương tự
| Mẫu | Nội dung | Khác biệt | Ví dụ ngắn |
|---|
| ～つもりだ | Ý định cá nhân | Chủ quan, linh hoạt | 来年留学するつもりだ。 |
| ～予定だ | Kế hoạch/lịch trình | Khách quan, đã sắp xếp | 来年留学する予定だ。 |
| ～つもりだったのに | Định … mà | Kết quả trái dự định | 行くつもりだったのに行けなかった。 |
| V-る + つもりで | Với ý định | Trạng ngữ, chỉ cách/ý hướng | 節約するつもりで自炊した。 |
| ～気だ/～つもりはなかった | Khí thế/không có ý | Sắc thái khẩu ngữ/giải thích | そんなつもりはなかった。 |
6. Ghi chú mở rộng
- Quá khứ gián tiếp: ～つもりだったが/のに để nêu lý do bất thành/kết quả trái ngược.
- Với chủ ngữ số nhiều: 私たちは〜つもりだ/です, thể hiện quyết tâm chung.
- “〜したつもり貯金”: thành ngữ đời sống, “coi như đã làm … nên để dành tiền”.
7. Biến thể & cụm cố định
- そのつもりはない: không có ý như vậy.
- 〜するつもりで: với ý định làm …
- 〜したつもりで: coi như đã làm …
- 〜つもりなら: nếu định … (điều kiện/khuyến cáo)
8. Lỗi thường gặp & bẫy JLPT
- Dùng ～つもり cho ý định của người khác mà không có dấu hiệu trích dẫn/suy đoán → thiếu tự nhiên hoặc sai phép lịch sự.
- Nhầm ～つもりだ với ～予定だ: đề yêu cầu lịch trình chính thức, chọn ～予定だ.
- Lẫn lộn V-たつもり (tưởng là đã làm) với V-てしまった (lỡ làm/mất rồi) → sắc thái khác nhau.
- Dùng つもり với tính từ trực tiếp → không dùng; chuyển sang つもりで (trạng ngữ) hoặc diễn đạt khác.
