Karaniwang ginagamit ang anyong 'magdulot' / pandiwang transitibo upang sabihin 'tiyak na magdudulot …'
Panahon・Aspekto
Kasalukuyan/Nakaraan + ずにはおかない
~ずにはおかなかった
May matinding/pormal na tono. Bihira itong gamitin sa impormal na pag-uusap.
2. Pangunahing kahulugan & detalyadong pagsusuri
Kahulugan A (di-maiiwasang bunga): 'Tiyak na/o hindi maiiwasang magdulot ng …' — isang malakas at di-maiiwasang salik na humahantong sa reaksyon/bunga. Halimbawa: その演説は聴衆を魅了せずにはおかない。
Kahulugan B (malakas na layunin/panindigan): 'Tiyak na gagawin …; hindi papayagang lumipas' — ipinapakita ng nagsasalita ang matinding hangarin na maisagawa. Halimbawa: この件は必ず突き止めずにはおかない。
Tono: matatag, pormal, ginagamit sa pahayagan/pagbabalita/pagsasalita; nagpapahayag ng katiyakan, halos parang tiyak na prediksyon o matigas na determinasyon.
Karaniwan ang simuno ay isang bagay/pangyayari na nagdudulot ng epekto (Kahulugan A) o 'ako/kami' na may determinasyon (Kahulugan B).
3. Mga halimbawa
この小説は読む者を感動させずにはおかない。 Ang obrang ito ay tiyak na magpapagalaw sa mga mambabasa.
不正は必ず暴かずにはおかない。 Tiyak na mabubunyag ang pandaraya na ito.
彼の真摯な言葉は、聞く人の心に響かずにはおかない。 Ang tapat niyang salita ay tiyak na tatagos sa puso ng mga nakikinig.
この問題は今日中に解決せずにはおかない。 Ang suliraning ito ay tiyak na kailangang maresolba ngayong araw.
あの映像は世論を揺り動かさずにはおかないだろう。 Malamang na ang video na iyon ay magpapagalaw sa damdamin ng publiko.
4. Paraan ng paggamit & tono
Nagpapahayag ng malakas na ugnayang sanhi-bunga o matinding determinasyon: ang kahulugang 'tiyak na magaganap/magsasagawa'.
Pormal; angkop para sa mga komentaryo, talumpati, balita; bihira gamitin sa araw-araw na usapan.
Ang Kahulugan A karaniwang kasama ang balangkas N/人を + V-使役: 'magdulot/itulak ... sa estado X'.
Ang Kahulugan B angkop sa konteksto ng pagpapahayag ng layunin, responsibilidad, o determinasyon ng nagsasalita/o grupo.
Karaniwan hindi ginagamit para sa mga karaniwang kilos na walang di-maiiwasang katangian o matinding determinasyon.
5. Paghahambing & pagkakaiba & mga katulad na hulmahan
Hulmahan
Kahulugan
Pangunahing pagkakaiba
Maikling halimbawa
~ずにはおかない
Tiyak na magdudulot / tiyak na gagawin
Pormal, matatag; binibigyang-diin ang di-maiiwasang katangian o matigas na loob
映画は観客を泣かせずにはおかない。
~ずにはすまない
Hindi puwedeng hindi gawin
Kahulugan ng tungkulin/moralidad; kinakailangang gawin ayon sa dapat
迷惑をかけたから謝らずにはすまない。
~ずにはいられない
Hindi mapigilan
Biglaang damdamin; mas kolokyal; hindi nagdadala ng matinding o di-maiiwasang tono
彼の曲を聴くと踊らずにはいられない。
~ないではおかない
Katumbas
Bahagyang mas kolokyal na baryante; magkaparehong kahulugan
人を感心させないではおかない。
6. Karagdagang tala
Sa mga komentaryo, ang hulmahang ito ay tumataas ng antas ng katiyakan ng hula, halos kinukumpirma ang kinalabasan.
Sa Kahulugan A, iwasang gawing 'ako' ang simuno maliban kung ito ay estratehikong pahayag (PR, deklarasyon, resolusyon).
Hindi ginagamit ang double negation sa hulmahang ito; kung nais magpahayag ng pagtanggi, baguhin ang buong pangungusap sa ibang pahayag.
7. Mga baryante & nakapirming parirala
~ないではおかない: katumbas na baryante sa kahulugan.
人をV-使役-ずにはおかない: balangkas na 'tiyak na magdudulot sa isang tao …'.
~ずにはおかなかった: nakaraan, binibigyang-diin na ito ay tiyak na nangyari.
8. Mga karaniwang pagkakamali & patibong sa JLPT
Naiihalo sa ~ずにはすまない: ang isa ay 'tiyak na magdudulot/tiyak na gagawin', ang kabila ay 'hindi puwedeng hindi gawin (kahulugan ng tungkulin)'.
Kapag ginamit sa pamilyar na usapan → tunog hindi natural; mas dapat piliin ang ~ずにはいられない sa pang-araw-araw na pag-uusap.
Hindi angkop na simuno: gamitin ang mga bagay/obra/pahayag bilang simuno kapag nagsasaad ng Kahulugan A para mas natural.