もし～たなら — Kung (kayo) ay… tiyak na…

Mẫu điều kiện	Cấu trúc với もし～たなら	Ví dụ	Ghi chú
Động từ	もし + Vた + なら	もし行いったなら	Điều kiện quá khứ giả định
Danh từ	もし + Nだった + なら	もし医者いしゃだったなら	“Đã là … thì (giả định)”
Tính từ な	もし + Aなだった + なら	もし安全あんぜんだったなら	Dạng quá khứ của な/だ
Tiếp diễn	もし + Vていた + なら	もし勉強べんきょうしていたなら	Giả định trạng thái kéo dài
Biến thể	もし（も）～たのなら／～たならば	もし来きていたのなら	Nhấn mạnh/hơi trang trọng
Vế kết quả	…, ～だろう／～のに／～よかった	…会あえたのに	Thường kèm suy tiếc/giả định

Giả định trái sự thật về quá khứ: “Nếu mà đã … (nhưng thực tế không như vậy) thì …”.
Thường biểu lộ hối tiếc, tiếc nuối, hay suy luận kết quả có thể đã xảy ra.
Vế sau hay dùng với のに／だろう／よかった（のに）／と思おもう／かもしれない để thể hiện hệ quả giả định.
Khác với もし～たら (trung tính), ～たなら nhấn mạnh tính “điều kiện đã không xảy ra”.

もし彼かれが来きていたなら、直接ちょくせつ話はなせたのに。
Nếu anh ấy đã đến thì đã có thể nói chuyện trực tiếp rồi (nhưng thực tế không đến).
もしあの時ときもっと勉強べんきょうしていたなら、合格ごうかくできたかもしれない。
Nếu lúc đó học chăm hơn thì có lẽ đã đậu.
もし早はやく出発しゅっぱつしていたなら、渋滞じゅうたいに巻まき込こまれなかっただろう。
Nếu đã xuất phát sớm thì có lẽ đã không bị kẹt xe.
もし君きみが本当ほんとうのことを言いっていたなら、誤解ごかいは起おきなかった。
Nếu cậu nói sự thật thì đã không xảy ra hiểu lầm.
もし彼女かのじょが医者いしゃだったなら、助たすけられたのに。
Nếu cô ấy là bác sĩ thì đã có thể cứu được (nhưng không phải).
もし注意ちゅういして見みていたなら、ミスに気きづけたのに。
Nếu đã chú ý quan sát thì đã có thể nhận ra lỗi.
もしも雨あめが止やんでいたなら、試合しあいは再開さいかいされていただろう。
Nếu mưa đã tạnh thì có lẽ trận đấu đã được tiếp tục.

Nhấn mạnh tính phản thực (counterfactual) của điều kiện; phù hợp để bày tỏ tiếc nuối/giá như.
Vế sau thường đi kèm のに／だろう／よかった để biểu đạt cảm xúc và suy luận.
Văn nói thường giản lược thành もし～たら; dùng ～たなら khi muốn nhấn mạnh “điều kiện đã không xảy ra”.
Với điều kiện hiện tại/tương lai, ～たら／～なら／～ば thường trung tính hơn; ～たなら vẫn dùng được khi muốn nhấn giả định hoặc căn cứ đã đặt ra (dùng もし～たら／～なら／～ば thay thế).

Mẫu	Dùng khi	Sắc thái	Ví dụ ngắn
もし～たなら	Giả định quá khứ, trái thực tế	Tiếc nuối/suy luận	もし行いったなら会あえたのに
もし～たら	Điều kiện chung/quá khứ/hiện tại	Trung tính, phổ dụng	もし行いったら連絡れんらくして
～ば	Điều kiện văn viết/lôgic	Trang trọng hơn, khó dùng với quá khứ phản thực	早はやく出でれば間まに合あったのに
～なら	Đưa ra giả định dựa thông tin	Điều kiện đã nêu	雨あめなら中止ちゅうしだ
～ばよかった	Hối hận	Không có vế điều kiện riêng	もっと勉強べんきょうすればよかった

Có thể đảo trật tự để nhấn mạnh kết quả trước: 会あえたのに、もし彼かれが来きていたなら。 (văn viết).
～ていたなら nhấn trạng thái kéo dài tại thời điểm quá khứ: 雨あめがやんでいたなら…
“もしも” tăng sắc thái giả định mạnh/xa vời, hay dùng trong cảnh báo/viễn cảnh: もしも地震じしんが起おきていたなら…

もし明日あした雨あめが降ふったなら、行いかない có thể dùng cho giả định tương lai, nhất là khi nhấn mạnh điều kiện. 降ふったら／降ふれば thường trung tính và phổ biến hơn trong hội thoại.
Không dùng quá khứ ở vế điều kiện: × もし行いくなら会あえたのに → ✓ もし行いったなら会あえたのに.
Nhầm với ～ばよかった: ～たなら cần hai vế; ～ばよかった tự thân diễn tả hối hận.
JLPT: chú ý sắc thái phản thực và cụm kết thúc のに／だろう／よかった để chọn đúng đáp án.