1. Cấu trúc cơ bản
| Dạng | Cấu trúc | Ý nghĩa | Ví dụ |
|---|
| Động từ thể ない | Vないでください | Xin vui lòng đừng… / Vui lòng không… | ここでタバコを吸わないでください。
Xin vui lòng đừng hút thuốc ở đây. |
2. Ý nghĩa chính & phân tích chi tiết
- Diễn tả lời yêu cầu, đề nghị lịch sự để người khác không làm một hành động nào đó.
- Là dạng phủ định của ～てください (hãy làm…), mang ý nghĩa “xin đừng làm…”.
- Người nói dùng để ra lệnh nhẹ nhàng hoặc nhắc nhở lịch sự trong hội thoại, chỉ dẫn, hoặc nội quy.
- Chủ yếu dùng với người nghe có quan hệ bình đẳng hoặc thấp hơn (như bạn bè, học sinh, khách…).
3. Ví dụ minh họa
- ここに入らないでください。
Xin vui lòng đừng vào đây. - このボタンを押さないでください。
Xin đừng nhấn nút này. - 私の話を途中で止めないでください。
Xin đừng ngắt lời tôi giữa chừng. - 夜遅くテレビを見ないでください。
Xin đừng xem TV khuya. - 泣かないでください。
Xin đừng khóc.
4. Cách dùng & sắc thái
- Lịch sự, nhẹ nhàng hơn “～な！” (mệnh lệnh thô bạo).
- Thường dùng trong biển báo, hướng dẫn, hoặc khi muốn yêu cầu người khác tránh làm điều gì đó.
- Trong văn nói thân mật, có thể rút gọn thành ～ないでね hoặc ～ないで.
例：そんなこと言わないでね。→ Đừng nói thế nhé. - Không dùng với danh từ hoặc tính từ – chỉ dùng với động từ.
5. So sánh & phân biệt
| Mẫu | Ý nghĩa | Khác biệt | Ví dụ |
|---|
| Vてください | Xin hãy làm… | Yêu cầu thực hiện hành động | ここに座ってください。 |
| Vないでください | Xin đừng làm… | Yêu cầu không làm hành động | ここに座らないでください。 |
| Vるな | Cấm / Đừng làm! (thô, ra lệnh) | Dạng mệnh lệnh, dùng cho cấp dưới hoặc trong cảnh báo mạnh | 触るな！ (Đừng chạm vào!) |
6. Ghi chú mở rộng
- Trong văn bản thông báo, bảng chỉ dẫn công cộng, thường thấy dạng:
～しないでください hoặc ～は禁止です (Bị cấm).
- Khi muốn nói nhẹ hơn, có thể dùng:
～ないようにしてください（Xin cố gắng đừng…）.
- Ở cấp JLPT N5, đây là mẫu cơ bản để biểu thị yêu cầu phủ định lịch sự.
7. Biến thể & cụm thường gặp
- ～ないでね：Đừng làm nhé (thân mật).
- ～しないでくださいね：Xin đừng làm… nhé (lịch sự, nhẹ).
- ～ないようにしてください：Xin hãy cố gắng đừng… (trang trọng hơn).
8. Lỗi thường gặp & bẫy JLPT
- Chia sai thể ない: 話す → 話さないでください (đúng), 話しないでください (sai).
- Nhầm với thể mệnh lệnh “～な！” (thô, không lịch sự).
- Quên 「で」: ✕ 行かないください → ○ 行かないでください.
- JLPT N5 thường kiểm tra: chọn đúng cấu trúc yêu cầu phủ định lịch sự giữa ～てください và ～ないでください.
