1. मूल ढाँचा
| रूप/उद्देश्य | ~られる सँगको संरचना | ढाँचाको उदाहरण | ध्यान दिनुपर्ने कुरा |
|---|---|---|---|
| कर्मवाच्य (受身) | 五段動詞: V-う → V-あ + れる 一段動詞: V-る → V-られる अनियमित: する→される / 来る→来られる(こられる) | 読む→読まれる 書く→書かれる 食べる→食べられる | कर्म गराउने पक्षसँग に / によって प्रयोग हुन्छ। “झन्झट हुने कर्मवाच्य” (迷惑の受身) धेरै नै चलनमा छ। |
| सक्ने अर्थ (可能・ポテンシャル) | 一段動詞: V-る → V-られる 五段動詞: V-う → V-え + る(られる प्रयोग हुँदैन) | 食べる→食べられる 見る→見られる 読む→読める | 一段 क्रियामा यो रूप कर्मवाच्यसँग उही देखिन्छ। बोलिचालीमा छोट्याएर 食べれる, 見れる पनि भनिन्छ (औपचारिक होइन)। |
| स्वतः उठ्ने/मनमा आउने (自発) | V-られる (केही भावना/बोधका क्रियामा) | 思い出される, 感じられる, 考えられる | “आफैँ सम्झिनु/महसुस हुनु…” जस्तो भाव दिन्छ, स्पष्ट उद्देश्य हुँदैन। |
| सम्मानसूचक रूप (尊敬) | 五段: V-れる / 一段: V-られる / 来る: 来られる / する: される | 行かれる, 読まれる, 来られる, 召し上がられる | औपचारिक। व्यावसायिक भाषामा अझ प्राकृतिक बनाउन प्रायः お/ご~になる प्रयोग गरिन्छ। |
2. मुख्य अर्थ & विस्तृत विश्लेषण
- कर्मवाच्य: प्रभाव भोग्ने पक्ष मुख्य हुन्छ। यसमा:
- प्रत्यक्ष कर्मवाच्य: 私は先生に褒められた (मलाई शिक्षकले प्रशंसा गर्नुभयो)।
- परोक्ष/झन्झट दिने कर्मवाच्य (迷惑の受身): 雨に降られて困った (पानी परेर हैरान भएँ)।
- सम्बन्ध/स्वामित्वको कर्मवाच्य: 私は子どもに泣かれた (बच्चा रोएर मलाई दुःख भयो)।
- सक्ने अर्थ: क्षमता, अवस्था, गर्न सकिने/नसकिने कुरा। 一段 मा रूप उस्तै देखिने भएकाले कर्मवाच्यसँग अलमल हुन सक्छ; सन्दर्भ, कर्ता (が) र पूरकबाट छुट्याइन्छ।
- स्वतः उठ्ने अर्थ: आफैँ सोचिनु/सम्झिनु/महसुस हुनु। यसमा “जानीबुझी होइन” भन्ने भाव हुन्छ।
- सम्मानसूचक: V-れる/られる बाट माथिल्लो व्यक्ति (सम्मानित व्यक्ति) लाई उचालिन्छ। “二重敬語” धेरै नदोहोऱ्याउनु।
3. उदाहरणहरू
- 私は先生に褒められた。
मलाई शिक्षकले प्रशंसा गर्नुभयो। - 大雨に降られて、試合が中止になった。
असाध्यै ठूलो पानी परेर खेल रद्द भयो। - この辛さは食べられない。
यो पिरोता मैले खान सक्दिनँ। - ふるさとが自然と思い出される。
गाउँघर आफैँ सम्झना आउँछ। - 部長は何時ごろ来られますか。
विभाग प्रमुख करिब कतिबेला आउनुहुन्छ? - 日本語では目的語が主語になられることがある。
जापानीमा कहिलेकाहीँ कर्म वाक्यको कर्ता बन्न सक्छ।
4. प्रयोग & सूक्ष्म अर्थ
- कर्मवाच्य:
- कर्ता/कारक: N + に/によって + V-られる. によって तटस्थ/वस्तुगत अवस्थामा प्रयोग हुन्छ (発見される, 建設される).
- मुख्य विषय प्रायः असर पर्ने वस्तु हुन्छ, त्यसैले は/が प्रयोग हुन्छ।
- सक्ने अर्थ:
- 一段 मा: 食べられる (खान सकिन्छ)। बोलिचाली: 食べれる (औपचारिक लेखनमा नचलाउनु राम्रो)।
- 五段 मा V-える प्रयोग हुन्छ: 読める, 書ける (सक्ने अर्थमा 読まれる प्रयोग हुँदैन)।
- सक्ने वाक्यमा कर्म प्रायः を → が हुन्छ: 日本語が話せる。
- स्वतः उठ्ने अर्थ: प्रायः 自然に/ふと/どうしても सँग आउँछ: ふと昔が思い出される。
- सम्मानसूचक: अझ प्राकृतिक बनाउन प्रायः お/ご~になる प्रयोग गरिन्छ: お読みになります(=読まれる).
5. तुलना & समान ढाँचाहरू
| ढाँचा | अर्थ | मुख्य फरक | छोटो उदाहरण |
|---|---|---|---|
| V-られる (可能) | गर्न सक्नु | अलि औपचारिक/मानक; 一段 मा कर्मवाच्यसँग उस्तै देखिन्छ | 日本語が話せる/話せます |
| V-ことができる | गर्न सक्नु | वस्तुगत/औपचारिक; サ変 सँग राम्रो मिल्छ: 勉強することができる | 予約することができる |
| お/ごV-になる | सम्मानसूचक | व्यावसायिक भाषामा अझ प्राकृतिक | 社長はお読みになります |
| ~られてしまう | कर्मवाच्य + खेद/अफसोस | नकारात्मक भावलाई जोड दिन्छ | 雨に降られてしまった |
6. थप टिप्पणीहरू
- 一段 मा कर्मवाच्य/सक्ने अर्थ छुट्याउन सन्दर्भ र विभक्ति प्रयोग हेर्नुपर्छ: 魚が食べられる(सक्ने)vs 魚は猫に食べられる(कर्मवाच्य).
- 来れる (これる) भनेको 来られる (こられる) को बोलिचाली रूप हो, सक्ने अर्थमा प्रयोग हुन्छ; औपचारिक भाषामा नचलाउनु।
- “二重敬語” बाट जोगिनुहोस्: 召し上がられる धेरैजसो अत्यधिक मानिन्छ; 召し上がる प्रयोग गर्नु राम्रो।
- समाचार/विज्ञानमा वस्तुगत कर्मवाच्य र によって धेरै चल्छ: この星は1950年に発見された。
7. रूपान्तर & नियमित अभिव्यक्तिहरू
- 迷惑の受身: 子どもにガラスを割られて困った。
- 自発型: 涙がこぼれる → 涙がこぼれるように感じられる。
- 使役受身: ~させられる (गराउन लगाइने/बाध्य पारिने): 残業させられた。
- ~られない: गर्न नसकिने/भोग्न नसकिने: 忘れられない思い出。
8. सामान्य गल्तीहरू & JLPT ट्र्यापहरू
- 五段 को सक्ने रूपमा अलमल: 読まれる (कर्मवाच्य) ≠ 読める (सक्ने अर्थ).
- सक्ने वाक्यमा を प्रयोग गर्नु: 日本語を話せる → यसको सट्टा 日本語が話せる भन्ने बढी प्राकृतिक हुन्छ।
- सबै परिस्थितिमा ~られる लाई सम्मानसूचकका रूपमा अत्यधिक प्रयोग नगर्नुहोस्; व्यापारिक सन्दर्भमा お/ご~になる राम्रो हुन्छ।
- に र によって को गलत प्रयोग: कुनै निश्चित व्यक्तिका लागि प्रायः に; आविष्कार/कृति/निर्माणका लागि によって।