1. Pangunahing estruktura
| Uri | Pagbuo gamit ang ~てはいけない | Halimbawa ng estruktura | Tala |
|---|
| Pagbabawal (pormal) | Vて+は+いけない/いけません | ここでタバコを吸ってはいけません。 | Palatandaan/patakaran, magalang: ~いけません. |
| Pagbabawal (neutral) | Vて+は+いけない | そんなことをしてはいけない。 | Ginagamit sa pangkalahatan. |
| Kolokyal | Vちゃ(では)+いけない/だめ | 遅れちゃいけない。 入っちゃだめ。 | Pamilyar; ~だめ ay mas malambot. |
| Mas pormal | Vて+は+ならない | 約束を破ってはならない。 | Nakasulat/patakaran ng batas. |
2. Pangunahing kahulugan at detalyadong pagsusuri
- Nagpapahayag ng pagbabawal: hindi pinapayagan na gawin ang kilos V.
- Ang tono mula neutral hanggang malakas depende sa anyo; ginagamit sa mga alituntunin, patakaran, paalala.
- Di tulad ng magalang na kahilingan 'Huwag...' (~ないでください): ang ~てはいけない ay may kahulugan ng pagbabawal/hindi pinapayagan.
3. Mga halimbawa
- ここで写真を撮ってはいけません。
Bawal magkuha ng litrato dito. - 人をからかってはいけない。
Huwag asarin ang ibang tao. - 約束は破ってはならない。
Huwag sirain ang pangako. - 危ないから、線の内側に入っちゃだめ。
Delikado, huwag pumasok sa loob ng linya. - 部外者を入れてはいけません。
Huwag papasukin ang mga hindi kasapi. - 授業中に携帯を使ってはいけない。
Sa oras ng klase, hindi pinapayagan gumamit ng telepono.
4. Paraan ng paggamit at tono
- Ginagamit sa mga panuntunan/palatandaan: ~てはいけません/~てはならない.
- Ginagamit sa pang-araw-araw na usapan: ~ちゃだめ/~ちゃいけない (malambot/matigas depende sa konteksto at tagapakinig).
- Kapag kailangan ng magalang pero hindi masyadong mabigat, maaaring gamitin ang ~ないでください bilang kapalit.
- Pinahihigpit: ~てはならない (mahigpit, awtoridad/patakaran).
5. Paghahambing, pagkakaiba at mga katulad na pattern
| Hulma | Kahulugan | Pagkakaiba | Maikling halimbawa |
|---|
| ~てはいけない | Bawal/hindi pinapayagan | Karaniwan, madalas gamitin. | 入ってはいけない。 |
| ~てはならない | Ganap na pagbabawal | Pormal, alituntunin. | 守らねばならない規則。 |
| ~ちゃだめ | Huwag/hindi pinapayagan | Kolokyal, pamilyar. | 触れちゃだめ。 |
| ~ないでください | Pakiusap, huwag | Magalang na kahilingan, mas banayad kaysa pagbabawal. | ここで話さないでください。 |
| ~ないといけない | Dapat | Ibang kahulugan (obligasyon), madaling malito dahil sa anyo. | 急がないといけない。 |
| ~べきではない | Hindi dapat | Pang-moral na paghuhusga, hindi ganap na pagbabawal. | 人を責めるべきではない。 |
6. Mga karagdagang tala
- Hindi natural gamitin para humingi ng pahintulot (×「入っちゃいけませんか?」). Sa paghingi ng pahintulot, dapat gamitin ang ~てもいいですか。
- Ang kabaligtaran ng ~てはいけない ay ang 'pinapayagan' (→ ~てもいい), hindi 'kailangang gawin'.
- Ang negatibong anyo ng kilos bago ang て: 飲まないではいけない ay nangangahulugang 'dapat huwag uminom', iba nang buo.
7. Mga baryasyon at nakapirming parirala
- Vてはならない(napaka-pormal)
- Vちゃいけない/Vちゃだめ(kolokyal)
- 規則でVてはいけない/Vてはいけないことになっている(ayon sa patakaran, hindi pinapayagan)
- 人にVてはいけない(hindi pinapayagan gawin … sa isang tao)
8. Mga karaniwang pagkakamali at patibong sa JLPT
- Nalilito sa ~ないといけない (kailangang/gawin). Ang anyo ay katulad ng “いけない” pero ang kahulugan ay kabaligtaran.
- Ang paggamit ng ~てはならない sa pangkaraniwang pag-uusap → sobra itong pormal/mahigpit.
- Nakalimutan ang は: ×「していけない」 → tama: してはいけない.
- Pagpili ng maling antas ng paggalang: sa pagsasalita sa mga hindi kakilala, dapat gumamit ng ~てはいけません/~ないでください.