1. Cấu trúc cơ bản
| Ý nghĩa | Cấu trúc | Ví dụ cấu trúc | Ghi chú |
|---|
| Đang dần, ngày càng, quá trình đang diễn ra | Vます bỏ ます + つつある | 増えつつある／変わりつつある | Văn viết, tin tức; nhấn tiến triển liên tục |
| Phủ định | Vます + つつある + ない (ít dùng) | 失われつつある文化は少なくない | Thường kết hợp với tính từ/biểu đạt đánh giá hơn là trực tiếp phủ định |
| Hạn chế | Không dùng với động từ tức thời | × 死につつある (chỉ dùng nghĩa “hấp hối” đặc thù) | Ưu tiên động từ biến đổi từ từ: 増える、減る、進む、広がる |
2. Ý nghĩa chính & phân tích chi tiết
- Diễn tả một xu hướng/biến đổi đang tiếp diễn và có khả năng còn tiếp tục trong hiện tại.
- Nêu trạng thái chuyển tiếp, “đang trong quá trình” thay vì “đã đạt tới”.
- Thường xuất hiện trong ngôn ngữ học thuật, báo chí, báo cáo: tính khách quan, trang trọng.
- Hay dùng với động từ chỉ sự thay đổi: 増える、減る、広がる、進む、深まる、弱まる、安定する(しつつある).
3. Ví dụ minh họa
- 都市部で人口が増えつつある。
Dân số ở khu đô thị đang dần tăng. - オンライン教育の需要は高まりつつある。
Nhu cầu giáo dục trực tuyến đang ngày càng tăng. - 絶滅の危機にある種は年々減りつつある。
Các loài có nguy cơ tuyệt chủng đang giảm dần qua từng năm. - 働き方は多様化しつつある。
Cách thức làm việc đang dần đa dạng hóa. - 伝統行事への関心が薄れつつある。
Sự quan tâm đến lễ hội truyền thống đang ngày càng phai nhạt. - 景気は回復しつつあるが、油断はできない。
Nền kinh tế đang phục hồi dần nhưng không thể chủ quan.
4. Cách dùng & sắc thái
- Sắc thái khách quan, mô tả xu hướng; ít dùng trong hội thoại thân mật.
- Tốt với dữ liệu thời gian/biểu đồ: 増加しつつある傾向、低下しつつある割合.
- Không dùng với mệnh lệnh, ý chí, rủ rê.
- Thường đi kèm phó từ, chỉ thời gian: ますます、徐々に、次第に、年々、徐々に～しつつある.
5. So sánh & phân biệt & mẫu tương tự
| Mẫu | Nội dung | Khác biệt | Ví dụ ngắn |
|---|
| Vます + つつある | Đang dần (tiến trình) | Trang trọng, xu hướng khách quan | 広がりつつある |
| Vている | Đang (tiếp diễn) | Tính bao quát; không nhấn xu hướng thay đổi | 売れている |
| V-つつ | Vừa làm A vừa làm B; mặc dù | Khác nghĩa; đồng thời hoặc nhượng bộ | 考えつつ進む |
| 徐々に/次第に + V | Dần dần | Trạng từ; có thể kết hợp với つつある | 徐々に回復しつつある |
| Vつつ + ある (sai) | — | Không chen giữa; đúng là Vます + つつある | × 進みつつ＋ある |
6. Ghi chú mở rộng
- Thường đi với danh từ hóa: ～しつつある＋N (例: 変化しつつある社会, 失われつつある文化).
- Kết hợp đánh giá: ～しつつある一方で、～／～しつつあるが、～ (nêu đối lập).
- Trong tiêu đề báo: 「～が広がりつつある」 ngắn gọn, trung tính, dễ đọc.
7. Biến thể & cụm cố định
- 広がりつつある／増えつつある／減りつつある／進みつつある／変わりつつある／弱まりつつある／深まりつつある
- ～しつつある状況／～しつつある傾向／～しつつある問題
- 徐々に／次第に／年々／着実に + Vます + つつある
8. Lỗi thường gặp & bẫy JLPT
- Sai cấu trúc: × V辞書形＋つつある → đúng: Vます(bỏ ます)＋つつある.
- Dùng với động từ khoảnh khắc: × 到着しつつある (có thể dùng khi nói “đang trên đường đến” thì nên: 到着に向けて進んでいる).
- Nhầm với Vている: つつある nhấn xu hướng biến đổi, không chỉ trạng thái đang xảy ra.
- Thi JLPT thường hỏi nhận diện phong cách trang trọng và kết hợp với động từ biến đổi.
