1. Cấu trúc cơ bản
| Mẫu | Loại động từ | Ý nghĩa | Ví dụ cấu trúc |
|---|
| N + びる | Động từ Ichidan (一段) | Trở nên/mang dáng vẻ …, có vẻ … | 大人びる、田舎びる、古びる |
| Chia động từ | びる／びます／びて／びた／びない | Chia như ichidan | 大人びてきた／田舎びない |
| Liên quan ～びた | Liên định quá khứ | Bổ nghĩa danh từ | 古びた店（←古びる） |
2. Ý nghĩa chính & phân tích chi tiết
- Biểu thị sự “trở nên có vẻ/pha chất …” về bề ngoài, phong vị hoặc cảm giác.
- Thường là nội động từ, không có tân ngữ trực tiếp.
- Giá trị đánh giá: có thể tích cực (大人びる = chín chắn), hoặc hơi tiêu cực (田舎びる = quê mùa; 古びる = trở nên cũ kỹ).
- Không phải mọi danh từ đều kết hợp tự nhiên với ～びる; phần lớn là tổ hợp quen dùng.
3. Ví dụ minh họa
- 娘は急に大人びてきた。
Con gái bỗng trở nên chín chắn. - この椅子は年数がたって古びている。
Cái ghế này theo năm tháng đã trở nên cũ kỹ. - 長く都会に住んでいるのに、どこか田舎びている。
Dù sống ở đô thị lâu, đâu đó vẫn mang vẻ quê mùa. - その文章は意図的に昔びて見える。
Văn bản đó cố tình làm cho trông mang hơi hướng xưa. - 彼の話し方は年齢のわりに落ち着いて大人びている。
Cách nói của cậu ấy bình tĩnh và chín chắn so với tuổi.
4. Cách dùng & sắc thái
- Diễn tả thay đổi/đặc trưng bề ngoài hoặc không khí: ～びてくる／～びている.
- Tính văn viết/miêu tả; trong khẩu ngữ thường thay bằng ～っぽくなる ở một số ngữ cảnh.
- Sắc thái “trông như/vẻ như”, không hàm “giả bộ” mạnh như ～ぶる.
5. So sánh & phân biệt & mẫu tương tự
| Mẫu | Ý nghĩa | Khác biệt | Ví dụ ngắn |
|---|
| ～びる | Trở nên/mang vẻ … | Động từ trạng thái/biến hóa; trung lập | 大人びる |
| ～びた | Dạng liên định bổ nghĩa | Miêu tả danh từ: ～びたN | 古びた店 |
| ～ぶる | Ra vẻ/giả bộ … | Hàm chê trách/đóng vai | 大人ぶる |
| ～っぽい | Hơi/giống/dễ … | Khẩu ngữ, phạm vi rộng | 大人っぽい |
| ～めく | Phảng phất … | Văn chương; hay dùng dạng ～めいた | 春めく |
6. Ghi chú mở rộng
- Một số từ gốc là i-tính từ chuyển hóa: 古い→古びる; phần khác là danh từ: 大人→大人びる, 田舎→田舎びる.
- Thường viết bằng kana; ít khi có kanji riêng cho “びる”.
- Không dùng với mọi danh từ: chọn các tổ hợp tự nhiên, quen dùng.
7. Biến thể & cụm cố định
- 大人びる／古びる／田舎びる／昔びる
- ～びてくる (trở nên dần dần), ～びている (đang mang vẻ)
8. Lỗi thường gặp & bẫy JLPT
- Nhầm “～びる” với “～ぶる”: ～ぶる là “làm bộ/ra vẻ”, sắc thái chê trách; ～びる là “mang vẻ/trở nên”.
- Dùng với tân ngữ trực tiếp: đa phần là nội động từ, không đi với を.
- Tự chế tổ hợp không tự nhiên (×都会びる言い方 → nên dùng: 都会的な言い方/洗練された言い方).
