1. Cấu trúc cơ bản
| Mẫu | Dạng | Ví dụ cấu trúc | Ý nghĩa/ghi chú |
|---|
| Đặc điểm bộ phận | N1 は N2 が A／V | 象は鼻が長い。 | N1 là chủ đề; N2 gắn trực tiếp với vị ngữ để nêu đặc điểm |
| N1 は N2 が V-可能 | は + が + động từ thể khả năng | 田中さんは英語が話せる。 | Khả năng/điểm mạnh |
| N1 は N2 が 好き/嫌い/上手/下手 | Cảm xúc/năng lực đi với が | 私は寿司が好きだ。 | Đối tượng cảm xúc/khả năng dùng が |
| N1 は N2 が 痛い/怖い/欲しい | Trạng thái cơ thể/cảm giác | 私は頭が痛い。 | Phần cơ thể + が |
| Hiện hữu/sở hữu | N1 には N2 が ある／いる | 私には兄がいる。 | には nêu phạm vi hoặc người sở hữu; N2 là thứ/người tồn tại |
2. Ý nghĩa chính & phân tích chi tiết
- Mẫu “N1はN2が～” là cấu trúc chủ đề-bình luận: N1 là chủ đề, N2 là chủ ngữ thật của vị ngữ.
- は nêu phạm vi/đề tài; が đánh dấu thông tin trọng tâm (focus) gắn với vị ngữ.
- Thường dùng với:
- Thuộc tính cố hữu: 日本は山が多い。
- Năng lực/khả năng: 私は泳ぐのが得意だ。
- Cảm xúc/nhu cầu: 私は甘いものが好きだ／新しいパソコンが欲しい。
- Tình trạng cơ thể: 彼は背が高い／私は喉が渇いた。
3. Ví dụ minh họa
- 日本は四季がある。
Nhật Bản thì có bốn mùa. - 私は猫が好きだ。
Tôi thích mèo. - 父は料理が上手だ。
Bố tôi nấu ăn giỏi. - 彼は背が高い。
Anh ấy cao. - この店は値段が安い。
Quán này giá rẻ. - 私は頭が痛いので、今日は休む。
Tôi đau đầu nên hôm nay nghỉ.
4. Cách dùng & sắc thái
- Dùng khi muốn nói “đối với N1 thì N2 có tính chất/đặc điểm như sau”.
- Nhấn N2 bằng が để đưa thông tin mới; nếu nhấn tương phản, có thể đổi N2は (nâng N2 thành chủ đề phụ): この部屋は窓は小さい。
- Trong đánh giá tổng quát, N1は đặt khung, câu nghe tự nhiên hơn so với chỉ dùng が.
5. So sánh & phân biệt & mẫu tương tự
| Mẫu | Cách hiểu | Khác biệt | Ví dụ |
|---|
| N1はN2が～ | Đối với N1, N2 có thuộc tính | Hai tầng: chủ đề và chủ ngữ | 私は日本語ができる。 |
| N2が～ | N2 là chủ ngữ trung tâm | Tập trung trực tiếp vào N2 | 日本語ができる。(không nêu chủ đề) |
| N2を～ | Tân ngữ | Không dùng với 好き/上手/ある 等 | × 日本語をできる → ○ 日本語ができる |
| N1にはN2がある | Biến thể với に | Nhấn nơi chốn/đối tượng gắn với N2 | 日本には温泉が多い。 |
6. Ghi chú mở rộng
- Với cụm thân thể + が + A: 背が高い／目が大きい là công thức cố định.
- ～のが好き/上手 dùng の để danh từ hóa động từ: 私は泳ぐのが好きだ。
- Trong hội thoại, N1 có thể lược bỏ nếu đã rõ: (私は) 英語が話せます。
7. Biến thể & cụm cố định
- N1はN2が見える／聞こえる (tự nhiên phát sinh)
- N1はN2が必要だ／大切だ
- N1はN2が心配だ／不安だ
- N1はN2が多い／少ない
8. Lỗi thường gặp & bẫy JLPT
- Nhầm が thành を với 好き/上手/できる/ある: × 日本語をできる → ○ 日本語ができる。
- Dùng hai は thay vì は…が: × 私は英語は話せる。(được nhưng sắc thái “riêng tiếng Anh thì”) → hiểu khác.
- Bỏ qua chủ đề khiến câu mơ hồ trong văn viết; cần N1は để rõ phạm vi.
- Trộn lẫn sở hữu và hiện hữu: × 私は兄をある → ○ 私には兄がいる。
